Η ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΤΟΥ 2040

Loukas Tsoukalis | Thodoris Georgakopoulos | Ruby Gropas | Maria Demertzis | Janis A. Emmanouilidis | George Pagoulatos | Axel Sotiris Waldén |

ΛΕΥΚΗ ΒΗΒΛΟΣ «Η ΕΛΛΑΔΑ ΤΟ 2040» (Greece in Europe 2040)

Athens 10/2021

Download (in Greek)


ΣΥΝΟΨΗ


Η εξέλιξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) μέχρι το 2040 θα έχει πολύ ουσιαστικές συνέπειες για την Ελλάδα. Άλλωστε, η συμμετοχή της χώρας μας στην ΕΕ είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, με καθοριστική σημασία για την οικονομική και τη δημόσια πολιτική γενικότερα.

Το σχετικό βάρος της Ευρώπης στον παγκόσμιο συσχετισμό δυνάμεων θα βαίνει μειούμενο τα επόμενα χρόνια. Μια πιο γερασμένη Ευρώπη με φθίνοντα πληθυσμό θα κληθεί να υπερασπιστεί κοινά συμφέροντα και αξίες σε μια εποχή που το κέντρο βάρους μετακινείται από τη Δύση προς την Ανατολή και σε ένα ταχύτατα μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον με μεγαλύτερη διασπορά ισχύος και πολλές πιθανές εστίες ανάφλεξης. Η Ευρώπη θα κληθεί επίσης, όπως και οι υπόλοιπες περιοχές του πλανήτη, να αντιμετωπίσει τις τεράστιες προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής και της επόμενης φάσης στην τεχνολογική επανάσταση της ψηφιοποίησης.

Εξετάσαμε πέντε διαφορετικά σενάρια για την εξέλιξη της ΕΕ, ξεκινώντας από το σενάριο της πλήρους διάλυσης και φτάνοντας στη δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας. Προφανώς, τα ενδιάμεσα σενάρια είναι και τα πιο πιθανά, χωρίς όμως να μπορούν να αποκλειστούν τα ακραία σε εποχές αστάθειας και μεγάλων αλλαγών. Στα ενδιάμεσα σενάρια αναδεικνύεται η σοβαρή πιθανότητα μιας πιο διαφοροποιημένης ΕΕ με τη δημιουργία «συνασπισμών των προθύμων», δηλαδή μορφών ενισχυμένης συνεργασίας και ενοποίησης στις οποίες δεν θα συμμετέχουν όλα τα κράτη-μέλη.

Η συμμετοχή της Ελλάδας στην ΕΕ μέχρι σήμερα χαρακτηρίζεται από σωστές στρατηγικές επιλογές που έκανε η χώρα μας σε κρίσιμες ιστορικές καμπές που καθόρισαν τη μετέπειτα πορεία, σημαντικές διπλωματικές επιτυχίες στις ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις, αλλά και πολλές κρίσεις στις σχέσεις μας με την υπόλοιπη Ευρώπη – πολύ περισσότερες από όσες αναλογούν στο μέγεθος της χώρας.

Η Ελλάδα χρειάζεται μια ισχυρή και ενοποιημένη Ευρώπη που θα λειτουργεί περισσότερο ως ομοσπονδία και λιγότερο ως σχήμα διακυβερνητικής συνεργασίας στο οποίο τείνουν να κυριαρχούν πιο εύκολα τα συμφέροντα των πλέον ισχυρών κρατών. Στο ενδεχόμενο όμως μιας πιο διαφοροποιημένης ΕΕ τα επόμενα χρόνια, το κρίσιμο ερώτημα για τη χώρα μας θα είναι αν θα μπορέσει να συμμετάσχει στις πιο προωθημένες μορφές ευρωπαϊκής συνεργασίας και ενοποίησης, και με ποιους όρους.

Μια ισχυρή χώρα που λειτουργεί με αυτοπεποίθηση, με σύγχρονο κράτος, ανταγωνιστική οικονομία και κοινωνική συνοχή, στοιχειώδη συναίνεση στους βασικούς στόχους της ευρωπαϊκής και εξωτερικής πολιτικής, δυναμική παρουσία στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι και έξυπνες συμμαχίες θα έχει σίγουρα πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες να βρεθεί στην πρώτη ευρωπαϊκή ταχύτητα και να επηρεάσει τις εξελίξεις. Αν η Ελλάδα βρεθεί εκτός, θα κινδυνεύει να εμπλακεί σε έναν επικίνδυνο φαύλο κύκλο εσωστρέφειας και εξωτερικής ανασφάλειας, οικονομικής στασιμότητας, πολιτικής και κοινωνικής αστάθειας. Αυτόν ακριβώς τον φαύλο κύκλο θα πρέπει να αποφύγουμε με κάθε τρόπο.

Τσούκαλης Λουκάς, Πρόεδρος Δ.Σ., ΕΛΙΑΜΕΠ / Καθηγητής, Sciences Po, Παρίσι, Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ

Βαλντέν Άξελ Σωτήρης, Ειδικός Σύμβουλος ΕΛΙΑΜΕΠ, τ. Στέλεχος Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Γεωργακόπουλος Θοδωρής, Διευθυντής Περιεχομένου διαΝΕΟσις

Γρώπα Ρουμπίνη, Σύμβουλος IDEA, Ευρωπαϊκή Επιτροπή / Επισκέπτρια Καθηγήτρια,
College of Europe, Bruges

Δεμερτζή Μαρία, Υποδιευθύντρια του Bruegel, Βρυξέλλες

Εμμανουηλίδης Γιάννης, Διευθυντής Έρευνας, European Policy Centre, Βρυξέλλες

Παγουλάτος Γιώργος, Γενικός Διευθυντής ΕΛΙΑΜΕΠ / Καθηγητής ΟΠΑ και Επισκέπτης Καθηγητής College of Europe, Bruges

 

Download (in Greek) avaialable here

 

The study "Greece in Europe 2040" is part of The White Paper "Greece in 2040", curated by the "Greece 2021" Committee.

The working group was coordinated by Loukas Tsoukalis, President of the Board, ELIAMEP / Professor, Sciences Po Paris / Professor Emeritus, NKUA, and included:

Maria Demertzis, Deputy Director at Bruegel, Brussels

Janis A. Emmanouilidis, Director of Research, European Policy Center, Brussels

Thodoris Georgakopoulos, Editorial Director, diANEOsis

Ruby Gropas, I.D.E.A. Advisor, European Commission / Visiting Professor, College of Europe, Bruges

George Pagoulatos, Director General of ELIAMEP / Professor, Athens University of Economics and Business and Visiting Professor, College of Europe, Bruges

Axel Sotiris Wallden, Senior Policy Advisor ELIAMEP, former European Commission executive


Latest publications

Differentiated EUrope 2035 – Infographic
Janis A. Emmanouilidis, Infographic based on EU IDEA Policy Paper No. 16, Brussels 10/2021

Differentiated EUrope 2035 – video
Janis A. Emmanouilidis, Video based on EU IDEA Policy Paper No. 16, Brussels 10/2021

The debate on the future of Europe has a German problem
Janis A. Emmanouilidis and Johannes Greubel, Brussels 09/2021

Differentiated EUrope 2035 – Elaboration and Evaluation of Five Potential Scenarios
Janis A. Emmanouilidis, EU IDEA Policy Paper No. 16, Brussels 09/2021

The age of permacrisis
Ricardo Borges de Castro, Janis A. Emmanouilidis and Fabian Zuleeg, Op-ed Euractiv, Brussels 04/2021

Europe in the age of permacrisis
Ricardo Borges de Castro, Janis A. Emmanouilidis, Fabian Zuleeg, EPC Commentary, Brussels 03/2021

Conference on the Future of Europe – Mind the Gaps!
Janis A. Emmanouilidis and Corina Stratulat, EPC Commentary, Brussels 03/2021

Deutschland in der EU
Janis A. Emmanouilidis, Michael Bauer, in Werner Weidenfeld, Wolfgang Wessels and Funda Tekin (eds.), Europa von A-Z: Taschenbuch der europäischen Integration, SpringerVS 01/2021

High hope, low expectations – Brussels' perspective on the future of Europe after COVID-19
Stefan Denig | Janis A. Emmanouilidis | Johannes Greubel | Corina Stratulat | Holger Thiel, Report by EPC, Konrad Adenauer Stiftung, ifok, Brussels 10/2020


Publications