“Als eurozone implodeert, wordt Europa decennia teruggeworpen in de tijd”

Maarten Rabaey, De Morgen (Belgian daily), 03.12.2011

Interview

Download of interview


Interview with the Belgian daily De Morgen on the future of the euro, the political and economic situation Germany and Greece and on the interrelationship between both countries. Below the entire interview:

“Als Merkel de euro met een 'Stabiliteitsunie' wil redden zal ze enkele nee-standpunten moeten inslikken”. Dat zegt Janis Emmanouilidis, senior beleidsanalyst van de denktank European Policy Centre in Brussel, met familiewortels in Duitsland en Griekenland. Hij waarschuwt voor de gevolgen van het wantrouwen die de eurocrisis nu al in de EU heeft gezaaid. “We mogen deze crisis vooral niet oncontroleerbaar laten worden.”

Janis Emmanouilidis (43) werkt voor het European Policy Center sinds oktober 2009, en was daarvoor actief bij andere pro-Europese denktanken in Griekenland, Duitsland en Polen. Door zijn dubbele Grieks-Duitse nationaliteit is hij uitstekend geplaatst om de crisis vanuit alle hoeken te belichten. “Omwille van mijn job word ik in beide landen voortdurend gevraagd wat er ons te wachten staat. Ik probeer nu de gebeurtenissen in twee erg complexe landen te vertalen voor de andere zijde. Ik beoordeel de crisis daarom vanuit een Europese invalshoek.”

Maarten Rabaey: Vertrouwen is nodig om deze crisis op te lossen, maar hoe is het daarmee gesteld in uw moeder- en vaderland, en Brussel?

Emmanouilidis: De bilaterale relatie tussen Griekenland en Duitsland is de voorbije twee jaar verslechterd op een manier die ik vier jaar geleden onmogelijk achtte. Er heerst groot wantrouwen, onbegrip, een klimaat van politieke en mediatieke confrontatie. Er zijn negatieve gevoelens tussen burgers uit beide lidstaten. Er is een 'blame game' bezig, waarbij stereotiepen over de andere worden bovengehaald. Ook tussen andere lidstaten is het wantrouwen gegroeid. Kijk maar hoe Portugal, Ierland, Griekenland en Spanje door de anderen lachend als de 'PIGS' werden omschreven. Er zijn door de eurocrisis open wonden geslagen. Zelfs als we deze crisis kunnen oplossen zullen er littekens blijven. Daarom is herstel van vertrouwen cruciaal.

Rabaey: Welke impact heeft de crisis op uw familie in vaderland Griekenland?

Emmanouilidis: Alle Griekse families zijn getroffen. Bij iedereen hoor je verhalen vol wanhoop en frustratie, over jobverlies, de vrees je baan te verliezen, ondernemingen gaan failliet, jongeren trekken weg uit het land.

Rabaey: En in uw moederland Duitsland?

Emmanouilidis: In Duitsland speelt momenteel een vreemde paradox. Een meerderheid van de bevolking denkt dat Duitsland onterecht wordt meegesleurd in de crisis door fouten van anderen, maar een grote meerderheid is er ook van overtuigd dat er méér Europa nodig is om uit de crisis te komen.

Rabaey: De centrale vraag nu is: overleeft de euro deze existentiële crisis nog?

Emmanouilidis: Ik heb de voorbije 24 maanden geleerd geen voorspellingen meer te doen. De crisis evolueert onvoorspelbaar. Ze is een sneeuwbal, die altijd maar groeit. Niemand kan vandaag zelfs nog zien hoe groot ze is. De kans bestaat dat ze onstopbaar zal worden. De intensiteit van de crisis is nu zo groot dat gedurfde beleidsreacties nodig zijn. Het is 'crunch time'. Falen is geen optie. De socio-economische kost van een implosie van de eurozone zou onvoorstelbaar groot zijn. Daarom moeten de oplossingen enorm zijn, en zullen ze erg kostelijk zijn en moeilijk uit te leggen zijn aan de nationale publieke opinies in zowel de sterke als de zwakke eurolanden. Er is geen zilveren kogel meer om dit op te lossen. Er zullen verschillende zaken tegelijk moeten gebeuren in de uiterst complexe omgeving van 17 euroleden of 27 EU-lidstaten, met een ingewikkeld politiek dna.

Rabaey: Slechts twee mensen kunnen de sneeuwbal stoppen: Merkel, geruggesteund door haar sterke exporteconomie, en Sarkozy die wel zelf al kreunt onder de Franse schulden?

Emmanouilidis: Deze tandem moet het inderdaad doen. En ja, Berlijn zit economisch veel sterker in het zadel, maar Parijs is onmisbaar voor een compromis. Beiden streven nu nog naar een akkoord. Maar, het gevaar bestaat dat een verslechtering van de economische situatie in één van beiden het zoeken naar een vergelijk zal ondermijnen.

Rabaey: Bondskanselier Merkel speelt het spel keihard. Waar wil ze landen?

Emmanouilidis: Merkel en de CDU willen ‘méér Europa’, maar dan in de betekenis van een 'Stabilitätsunion' waarbij alle anderen het Duitse voorbeeld volgen: concurrentiekracht versterken, eenzelfde streng begrotingsbeleid, 'Schuldenbremse'. Maar, als Merkel dat wil bereiken zal ze enkele nee-standpunten moeten inslikken, zoals haar verzet tegen de introductie van de euro-obligaties – al zijn die slechts een deel van de oplossing. Toch is mijn aanvoelen dat Berlijn op termijn hiertoe bereid is, als de anderen deze week bereid zijn concrete stappen te zetten om tot een Stabiliteitsunie te komen. Merkels nadruk op de onafhankelijkheid van de Europese Centrale Bank (ECB) is dan weer een nee van de Bundesbank. De Duitse centrale bank meent dat de ECB niet het werk moet doen van de lidstaten. Ik zie de ECB wel nog meer inspanningen doen, hetzij opnieuw alleen als de lidstaten tonen dat het ze menens is met een Stabiliteitsunie.

Rabaey: Maar is er nog voldoende tijd, en geld?

Emmanouilidis: Er is niet veel tijd meer om de markten keiharde garanties te geven. Sommigen zeggen daarom dat een Verdragswijziging hoe dan ook te laat zal komen. Maar zo denken de markten niet. Zij willen nu gewoon engagementen zien dat er een Verdragswijziging aankomt. De eurozone moet dat dan wel overtuigend duidelijk maken. Is er geld? Het Noodfonds (EFSF) is slechts deel van de oplossing. Alleen de ECB kan zijn gewicht als onafhankelijke, sterke en betrouwbare speler in de strijd gooien. Belangrijk is te weten dat ze voor een crisisinterventie géén nood heeft aan een nieuw Verdrag. Ze heeft nu nog wel degelijk manoeuvreerruimte. Tot nu hebben ze interventies gedaan op de secundaire obligatiemarkt. Ze kunnen die nog uitbreiden. Ze kunnen ook het Franse idee uitvoeren om het Noodfonds een banklicentie te geven, zodat het ECB liquide middelen in het EFSF kan pompen. Ze hebben de optie om steun te verlenen via het IMF. Ze kunnen ook interveniëren in de spreads, door hun percentage te beperken tot een bepaalde grens. Maar, als zij tussenbeide komen kijken we wel aan tegen een hogere inflatie. Percentages van vier tot vijf procent doen nu de ronde, en dat zien sommige landen - Duitsland voorop - liever niet gebeuren. Toch is het nu wel tijd geworden om deze kost af te wegen tegen de prijs van een armageddon.

Rabaey: Wat gebeurt er als de eurozone implodeert?

Emmanouilidis: Als de eurozone implodeert zullen de gevolgen dramatisch zijn voor de zwakste landen in de Eurozone: massale werkloosheid, sociaaleconomische en politieke onrust. Maar ook de andere eurolanden en de volledige wereldeconomie zouden ernstig lijden onder een sterke recessie, en dan zou er een weerslag volgen op de sterke export-economieën zoals Duitsland en Nederland. Dan zou ik ook vrezen voor politieke 'collateral damage' in de hele EU, voor de eenheidsmarkt, voor het vrij verkeer van personen, en vooral zou op vele vlakken een politieke confrontatie volgen. Ik zou niet zo ver willen gaan als zij die waarschuwen voor het gevaar dat we dan oorlogen krijgen. Wel riskeert Europa dan decennia in de geschiedenis terug worden gegooid. Het probleem is dan dat er een dynamiek op gang wordt gebracht die we niet meer in de hand hebben. Kijk hoe sommige gebeurtenissen in de geschiedenis begonnen, van WOI, tot de beurscrash van 1929 tot WO II. Geschiedenis herhaalt zich nooit, maar we moeten uit het verleden leren dat we deze crisis dus vooral niet oncontroleerbaar mogen laten warden

Rabaey: Sommige Duitse economen stellen daarom voor om de eurozone te splitsen tussen een sterke, noordelijke, 'neuro' en een zwakkere 'zeuro'.

Emmanouilidis: Een oplossing die veel te simpel is voor de complexiteit van de problemen. Waar zou je de lijn trekken? Welke criteria zou je hanteren? Wat zouden de gevolgen zijn voor de EU-constructie? We zijn vandaag op alle vlakken aan elkaar gebonden. Het is een verkeerde voorstelling van zaken te denken dat je door enkele leden te verstoten de gevolgen van een crisis kan afhouden. Bovendien is het belangrijk aan te stippen dat de crisis nooit zo erg geweest zou zijn als alle lidstaten het stabiliteits- en groeipact gerespecteerd zouden hebben. Maar dat gebeurde niet, en het waren de Fransen en de Duitsers die de regels voor het eerst overtraden in 2003 en 2004: Velen volgden daarna. Als de regels toen gerespecteerd waren geweest, zou de crisis vandaag niet zo erg zijn geweest.
 
Rabaey: Sommige multinationals bereiden zich nu al voor op 'the day after' de euro. Is net deze self-fulfilling prophecy niet gevaarlijk?

Emmanouilidis: Ja. Dat ondermijnt verder het vertrouwen, waarvan het gebrek een van de fundamentele oorzaken is van deze crisis. Anderzijds kan je bedrijven en centrale banken het ook niet kwalijk nemen dat ze nu rekening houden met de worst-case-scenario's. Misschien zal de crisis onder zo'n druk ook wel sneller het kookpunt bereiken dat misschien nodig is om de kwalitatieve sprong voorwaarts te maken die nodig is.

Download of interview here.


Latest media contributions

Vestager in Doppelrolle: Trump dürfte sein Feindbild weiter pflegen können
Quotes, Handelsblatt, 12.09.2019

Nowa szefowa KE krytykowana za nazwę teki komisarza ds. migracji
Quotes, Polskie Radio, 12.09.2019

So verlaufen die Konfliktlinien in der neuen EU-Kommission
Quotes, Handelsblatt, 11.09.2019

Ekspert: nowa KE jest zrównoważona pod względem płci i geografii
Quotes, Forsal (PL), 11.09.2019

Von der Leyens Fleißaufgabe
Quotes, tagesschau.de, 10.09.2019

Margrethe Vestager, de EU-powervrouw die door Silicon Valley gevreesd wordt
Quotes, De Morgen (BE), 09.09.2019

Κατευθείαν στα βαθιά η φον ντερ Λάιεν
Quotes, Kathimerini (GR), 21.07.2019

"Das sollte die Warnlampen angehen lassen"
Quotes, Tagesspiegel (GER), 19.07.2019

Neue Chance für Spitzenkandidaten
Quotes, Wiener Zeitung, 18.07.2019

„Rede vor dem Parlament war entscheidend“
Interview, AufRuhr, 17.07.2019


Media